LIRE-EN-BLOG

Les carnavals basques

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Les élèves bilingues de 5èmeA vous présentent un travail qu’ils ont réalisé sur huit personnages qui apparaissent à l’occasion du Carnaval en Pays Basque.

En Alaba: Markitos
En Navarre: Miel Otxin, Ziripot, les Joaldunak
En Soule: le Zamalzain et Pitxu
En Labourd: les Kaskarotak et Zanpantzar.

Lexique : PROVINCES / Capitales
LAPOURDI : LABOURD /Baiona : Bayonne
NAFARROA BEHEREA : BASSE NAVARRE / Donibane Garazi : Saint Jean Pied de Port
ZUBEROA : SOULE / Maule : Mauléon
ARABA : ALABA / Gasteiz : Vitoria
BIZKAIA : BISCAYE / Bilbo : Bilbao
GIPUZKOA : GUIPUSCOA / Donostia : Saint Sébastien

Miel Otxin est le personnage central du Carnaval de Lantz. C’est un mannequin haut d’environ trois mètres abattu à l’issue de sa promenade à travers les rues. La danse « zortziko de Lantz » est exécutée autour du feu qui purifie Miel Otxin. Ziripot est un autre personnage du carnaval de Lantz. Il porte sur tout le corps des sacs remplis de paille et enroulés de la tête aux pieds ce qui lui donne une allure lourdaude et comique.

Les Joaldunak, porteurs de cloches sont les acteurs les plus connus du Carnaval d’Ituren et Zubieta qui a lieu les derniers lundi et mardi de janvier.

Markitos est un pantin de 1,60m promené à travers le village de Zalduondo, jugé et brûlé.

En Soule, le carnaval s’appelle mascarade. Les personnages de la mascarade sont divisés en deux groupes: les rouges (bons danseurs,silencieux,« civilisés ») et les noirs (braillards, sales, « sauvages »). Le Zamalzain, homme-cheval fait partie des danseurs les plus agiles et Pitxu l’apprenti chaudronnier est le bouffon de cette mascarade; il meurt puis est ressuscité à la fin.
Zanpantzar est un personnage très connu au Labourd. Après avoir été promené, ce mannequin est jugé et condamné à être brûlé.

Les Kaskarotak sont des danseurs vêtus de blanc coiffés d’un béret décoré avec des fleurs, plumes ou pompons. Ils se rendent de maison en maison en dansant, accompagnés des Besta Gorriak, Pom-pierrak, Kotilun Gorriak et de l’ours. Les villageois les accueillent en leur offrant boissons, nourriture et argent.

Pantxika Martin Lesgourgues

Joalduna

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Joalduna izena du.

Nafarroako Ituren eta Zubietan agertzen da .

Ihauterietan ateratzen da, urtarrilaren azken astean .

Joaldunak ttunturro bat badu buru gainean . Xingolez apaindua da txapela eta puntan luma bada .Lau polunpa baditu bizkarrean, bi lodi eta bi ttiki . Ardi larrua jantzen du sorbaldan . Azpiko gona galtzen gainean emaiten du eta eskuan isopu bat inarrosten du. Abarkak baditu oinetan.

Binazka ibiltzen dira eta lerroan . Polunpek harrabotsa egiten dute , joaldunak ibiltzen direlarik.

HUARTE Melissa 5a

Zanpantzar

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Zanpantzar izena du.

Lapurdin eta Baxe Nafarroan agertzen da.

Ihauterian (otsailean-martxoan) agertzen da.

Lastoz betea den panpina da. Bere jantziak pildak dira. Txapel handi bat badu buruan.

1. Lehenik herriko karriketan paseatua da gurditxoaren gainean.

2. Gero epaitua da eta kondenatua gehienetan sobera jan duelakotz  eta gauzak ebatsi dituelakotz.

3. Bukaeran sua emaiten zaio Zanpantzari. Lehenago fusilatzen zen, zirikatzen zen edo urkatzen zen.

Pablo Ordas 5°A

Ziripot

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Ziripot, Nafarroako Lantzen agertzen da. Astelehen eta asteart Ihautez ateratzen da. Lastoz beteriko zakuak daraman gazte bat da. Lodi eta komiko itxura du. Makila luze bat erabiltzen du ibiltzeko. Aurpegia estalirik darama.

Eguerditan, ostatutik ateratzen da , Ihauterietako beste pertsonaiekin: Txatxoak, Zaldiko… Zaldikok Ziripot jo nahi du eta erorarazi baina Txatxoek babesten dute Zaldikoren erasoetarik.

Sophie 5a

Miel otxin

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Asteart ihautez ateratzen da.

Panpina erraldoi ikusgarri bat da.

Badu  zinta zabal gorria ator nabarraren gainean, galtza urdin bat.Bularrean, oinetan eta ukaraietan josten dira basurdearen larruak.

Arratsalde bukaeran ostatutik ateratzen da.

Gizon batek bizkarrean  eramaiten eta dantzarazten du.

Herriko itzulia egiten du eta plazo laxorat heldu delarik,

Txatxoek tirokatzen dute.

Azkenik erre da eta herritarrek dantzatzen dute haren inguruan.

ARNAUD 5°A

Pitxu

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Pitxu izena du . Zuberoako maskaradan agertzen da . Ihauterian ateratzen da,igande guziz .

Pitxu beltzez beztitua da . Buru gainean adarrak baditu . Bizar handi eta luzea badu . Aurpegia maskatua da . Soineko handia , galtza beltzak eta bota beltzak ditu .

Maskaradan  Pitxuk ximinokeriak egiten ditu eta zozokeriak erraiten ditu .Oihuka ari da . Bukaeran beltzek jauzten dira Pitxu gainera eta itotzen dute .Gero medikua etortzen da eta Pitxu berpizten du .

Justine 5A

Zamalzaina:l’homme cheval

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Zamalzaina izena du.

Zuberoako maskaradan agertzen da.

Igande guziz , ihauterian ateratzen da.

Zamalzainak txapel gora du buru gainean. Txapela perlaz, xingolez eta lumaz hornitua da. Jantzi ederrak ditu. Gorriz eta xuriz beztitua da. Gerrian zurezko zaldia du. Azotea du eskuan. Galtzerdi xuri luzeak ditu. Oinetan txintxilak ditu.

Gorrien dantzari hoberena da. « Godalet dantzan » behar du baso baten gainean jauzi. Kherestuek zikiratzen dute.

LOUBERY Peio 5°A

Markitos

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Markitos izena du.

Arabako Zalduendon agertzen da.

Igande ihauteri goizean, goizeko hamaikak eta erdietan ateratzen da.

Beltzez jantzitako panpina da, korbata darama eta lorea botontzuloan.  Arraultzoskolez egindako lepokoa darama.Pertsonaia berezi eta misteriotsua da.

Markitos asto baten gainean etortzen da. Jauregi baten aurreraino joaten da. Han, Markitos astotik jausten dute eta makila luze baten puntan jartzen dute. Han goian gelditzen da Markitos ordu batzutan. Azkenik jausten dute eta herriko plazan epaitzen dute eta hiltzen.

Iban 5A

Kaskarotak

6 avril, 2009 5. Endarra - Bilingues basque Aucun commentaire

Kaskarotak

Kaskarotak Lapurdin agertzen dira.

Ihauterietan ateratzen dira.

Dantzariak dira, jantzi ederrak dituzte,ator eta galtza xuriak .

Galtzaren bazterreko aldeetan kolorezko apaindurak dituzte.

Bestalde gerriko ubel edo gorri bat, lokarri gorridun espartinak eta lore edo zintaz apaindutako

kapeluak janzten dituzte.

Etxez etxe ibiltzen dira. Herritarrei dantzak eskaintzen dituzte:

Mutxikoak, Lapurtar motxak, Zazpi jauziak.

Horien truke janaria, edaria, dirua badituzte.

Kaskarotekin ibiltzen dira : Kottilun gorriak , Ponpierrak , Hartza

Oyan, 5A